
ورکشاپ چیست؟ از دورهمی کتابخوانی تا کارگاه آشپزی و عکاسی
ورکشاپ رویدادی کوتاه و عملی است که در آن کنار دیگران مهارتی تازه یاد میگیری. این مقاله انواع محبوب، تفاوتها با سمینار و تأثیرش بر حال خوب را بررسی میکند.
ورکشاپ چیست؟ از دورهمی کتابخوانی تا کارگاه آشپزی و عکاسی
پنجشنبه عصر است و داری برنامههای آخر هفته شهرت را بالا و پایین میکنی. یک کارگاه نان خانگی چشمت را میگیرد. انگشتت روی دکمه ثبتنام میماند و صدای آشنایی در سرت میگوید: «من که اصلاً بلد نیستم.»
خبر خوب این است که اینجور برنامهها دقیقاً برای همین آدم ساخته شدهاند. ورکشاپ (Workshop) رویدادی کوتاه و عملی است که در آن کنار چند نفر دیگر و با کمک یک راهنما، مهارتی را با دست خودت امتحان میکنی: نان میپزی، عکس میگیری یا درباره کتابی که همه خواندهاند حرف میزنی. قرار نیست حرفهای بیرون بیایی. قرار است شروع کنی، آن هم کنار آدمهایی که مثل خودت تازهکارند.
ورکشاپ با کلاس و سمینار چه فرقی دارد؟
ورکشاپ رویدادی کوتاه و گروهی است که در آن بهجای نشستن و گوش دادن، کار را خودت انجام میدهی. معمولاً یک یا چند جلسه بیشتر نیست، گروه کوچک است و مربی کنارت میایستد، نه پشت تریبون. در سمینار بیشتر شنوندهای و در دوره طولانی، مسیری چندماهه پیش رو داری.
به اینجور برنامهها «رویداد مهارتمحور» هم میگویند، چون آخرش چیزی یاد گرفتهای که قبلاً بلد نبودی. سه نوعش این روزها حسابی طرفدار دارد:
- گروه یا دورهمی کتابخوانی: همه یک کتاب را میخوانند و در جلسه دربارهاش گفتوگو میکنند. چیزی که تمرین میشود دقیق خواندن و خوب حرف زدن است، نه حفظ کردن خلاصه.
- ورکشاپ یا تور عکاسی: معمولاً بخشی از آن توضیح نور و قاب است و بخش بزرگترش راه رفتن و عکس گرفتن.
- کارگاه آشپزی: پیشبند میبندی، خرد میکنی، هم میزنی و آخر کار چیزی داری که میشود خوردش. ملموستر از این نمیشود.
ظاهرشان فرق دارد، ولی ستون هر سه یکی است: یاد گرفتن با دست و همزمان کنار آدمهای تازه. و همین ترکیب است که پژوهشگرها را کنجکاو کرده.
چرا یاد گرفتن کنار غریبهها حال آدم را بهتر میکند؟
راستش جواب کوتاه این است: هم مهارت به آدم اعتمادبهنفس میدهد، هم جمع. جواب بلندتر از دانشگاه آکسفورد میآید.
پژوهشگرهای آکسفورد با همکاری یک مؤسسه آموزش بزرگسالان در بریتانیا، هفت کلاس تازهتأسیس را هفت ماه دنبال کردند: چهار کلاس آواز، دو کلاس کاردستی و یک کلاس نویسندگی خلاق. در مقاله ۲۰۱۵ آنها در مجله انجمن سلطنتی بریتانیا که ۸۴ آوازخوان و ۵۱ نفر از کلاسهای دیگر را شامل میشد، آوازخوانها در ماه اول خیلی سریعتر با هم صمیمی شدند. ولی ماجرا آنجا تمام نشد. اعضای کاردستی و نویسندگی آرامتر و پیوستهتر جلو آمدند و در ماه هفتم، میزان نزدیکیشان بعد از کلاس با آوازخوانها تفاوت معناداری نداشت.
نکتهاش برای تو این است: اگر جلسه اول کارگاه کمی معذب بودی، طبیعی است. پیوند در بیشتر فعالیتها قطرهقطره ساخته میشود.
همین تیم در سال ۲۰۱۶ نتیجه دیگری هم منتشر کرد. طبق گزارش رسمی دانشگاه آکسفورد، شرکتکنندههای هر هفت کلاس در پایان دوره سلامت روان و جسم بهتر و رضایت بیشتری از زندگی گزارش کردند، از اعتمادبهنفس بیشتر گفتند و حلقه دوستیشان بزرگتر شده بود. جالبترین بخش؟ هرچه کسی بیشتر حس میکرد جزئی از گروه است، سلامت و حال خوبش هم پیشرفت بیشتری داشت. البته اینها از پرسشنامههای خود شرکتکنندهها آمده و آدمهایی بودند که خودشان برای کلاس ثبتنام کرده بودند، پس نمیشود گفت هر کلاسی برای هر کسی همین نتیجه را دارد.
ورکشاپ عکاسی و حافظه: پژوهشی که با دوربین جلو رفت
یکی از جدیترین آزمایشها در این زمینه اسمش «پروژه سیناپس» است. دنیس پارک و همکارانش در پژوهشی که سال ۲۰۱۴ در یک مجله معتبر روانشناسی منتشر شد، ۲۲۱ نفر ۶۰ تا ۹۰ ساله را سه ماه زیر نظر گرفتند. هر نفر هفتهای حدود ۱۵ ساعت یا عکاسی دیجیتال یاد میگرفت، یا لحافدوزی، یا هر دو. گروههای دیگر فقط در یک باشگاه اجتماعی دور هم بودند یا کارهای سبک در خانه انجام میدادند.
نتیجه؟ حافظه رویدادی (همان یادآوری اتفاقها و جزئیاتشان) در گروههایی که مهارت تازه و سخت یاد میگرفتند بیشتر از گروههای دیگر پیشرفت کرد و قویترین اثر مال گروه عکاسی بود. گروهی که فقط معاشرت میکرد با گروه کارهای خانگی فرقی نداشت.
بیا صادق باشیم: این آدمها سالمند بودند و پانزده ساعت در هفته تمرین کردند. یک کارگاه دوساعته عصر جمعه چنین ادعایی را پشتش ندارد. ولی پیام این پژوهش ارزشش را دارد: آنچه ذهن را به چالش میکشد خود یاد گرفتن است، و جمع، انگیزه ماندن در مسیر را میدهد.
عکاسی یک خاصیت دیگر هم دارد که شاید کمتر به آن فکر کرده باشی: تو را از خانه بیرون میکشد. لیز بروستر از دانشگاه لنکستر و اندرو کاکس از دانشگاه شفیلد، آدمهایی را که روزی یک عکس میگرفتند و آنلاین منتشر میکردند دو ماه دنبال کردند. گزارش دانشگاه لنکستر از سال ۲۰۱۸ میگوید این عادت به آنها کمک کرد چیزهای غیرمعمول هر روز را ببینند، با همعلاقهها آشنا شوند و حتی بیشتر پیادهروی کنند؛ یکی از آنها برای یک عکس، حدود سه کیلومتر کنار ساحل راه رفته بود. این پژوهش از جنس مشاهده و مصاحبه بود، نه آزمایش با گروه کنترل، پس آن را نشانه بدان، نه اثبات.
کارگاه آشپزی و اعتمادبهنفسی که آرامآرام میپزد
اگر دنبال نتیجهای هستی که هم بشود دید و هم خورد، آشپزی برنده است. پژوهشگرهای دانشگاه ادیت کوان استرالیا در مطالعهای که سال ۲۰۲۲ منتشر شد، یک دوره هفتهفتهای آشپزی را بررسی کردند: هر هفته یک جلسه ۹۰ دقیقهای عملی با دستور تازه، از مهارت کار با چاقو تا خرید بهصرفه. در شروع، ۴۹۳ نفر در گروه دوره و ۱۶۴ نفر در گروه مقایسه بودند.
کسانی که دوره را گذراندند اعتمادبهنفس بیشتری در آشپزی پیدا کردند، از آشپزی بیشتر لذت بردند و سلامت عمومی، حال روانی و سرزندگیشان را بهتر ارزیابی کردند. این بهبودها شش ماه بعد هم سر جایشان بود. نکته عجیب ماجرا اینجاست: خوراک روزانهشان، مثلاً مقدار میوه و سبزی، تغییر معناداری نکرده بود. یعنی حال بهتر از جای دیگری آمده بود، احتمالاً از همان حس «از پسش برمیآیم».
دو هشدار منصفانه: افراد بهصورت تصادفی در گروهها قرار نگرفته بودند و همه چیز را خودشان گزارش کرده بودند. احتمالاً کسانی هم ثبتنام کرده بودند که از قبل به آشپزی علاقه داشتند.
حلقه کتابخوانی: شواهد کمتر، حرفها بیشتر
برای گروه کتابخوانی، علم هنوز حرف قاطعی ندارد و بهتر است همین را رک بگوییم. یکی از معدود آزمایشها کار تیمی از دانشگاه لیورپول است. این مطالعه ۲۰۱۵ شش جلسه «کتابخوانی مشترک»، یعنی بلندخوانی و گفتوگو درباره داستان و شعر، را با شش جلسه یک کارگاه دیگر درباره محیط شهری مقایسه کرد. شرکتکنندهها ۱۶ نفر بودند، که حتی برای یک دورهمی کتابخوانی هم جمع شلوغی حساب نمیشود.
در اندازهگیریهای عددی فقط یک چیز بهتر شد: حس هدفمندی در زندگی. در عوض گفتوگوها و مصاحبهها چیزهای جالبتری نشان دادند: زنده بودن لحظه خواندن، حرف زدن از احساسها، تجربههای شخصیای که از دل داستان بیرون میآمد و حس «ما» شدن گروه. خود پژوهشگرها اینها را یافتههای اولیه میدانند.
خلاصه اینکه اگر به گروه کتابخوانی میروی، برای گفتوگو برو، نه برای یک قرص معجزهگر.
کدام ورکشاپ به تو میخورد؟
اگر عاشق حرف زدنی و از آن آدمهایی هستی که بعد از فیلم تا نیمهشب درباره پایانش بحث میکنند، گروه کتابخوانی جای توست. اگر دلت برای قدم زدن در شهر تنگ شده و دوست داری کوچههای آشنا را از زاویه تازه ببینی، یک تور عکاسی را امتحان کن. و اگر دستت از سرت زودتر یاد میگیرد، کارگاه آشپزی کوتاهترین راه به حس «خودم ساختمش» است.
اگر هیچکدام از این سه دلت را نبرد، کاردستی هم هست؛ همان چیزی که یکی از گروههای پژوهش آکسفورد هم سراغش رفته بود. مثلاً کارگاه آموزشی مهرهای دستساز در باشه نمونهای از همین کارگاههای کوچک دستی است.
برای جلسه اول، این چند نکته کار را راحتتر میکند:
- قبل از ثبتنام بپرس چه چیزی را باید خودت بیاوری و چه چیزی آنجا آماده است.
- برای گروه کتابخوانی، کتاب را تا جایی که قرار است بخوان. اگر نرسیدی، باز هم برو و بیشتر گوش بده.
- برای عکاسی، شارژ و حافظه گوشی یا دوربین را چک کن و کفش راحت بپوش.
- برای آشپزی، اگر به ماده غذایی خاصی حساسیت داری، از قبل به برگزارکننده بگو.
- انتظار نداشته باش جلسه اول با همه رفیق شوی. یافته آکسفورد را یادت باشد: بعضی پیوندها هفتهبههفته ساخته میشوند.
پس دفعه بعد که انگشتت روی دکمه ثبتنام آن کارگاه نان ماند و صدای «من که بلد نیستم» آمد، جوابش را داری. بلد نبودن بلیط ورود است، نه دلیل جا ماندن.
سؤالهای رایج
فرق ورکشاپ و سمینار چیست؟
در سمینار معمولاً یک یا چند سخنران صحبت میکنند و بیشتر شرکتکنندهها گوش میدهند. در کارگاه خودت کار را انجام میدهی و مربی کنارت راهنمایی میکند. به همین خاطر گروهش معمولاً کوچکتر است.
گروه کتابخوانی چطور کار میکند؟
گروه یک کتاب انتخاب میکند، اعضا آن را تا تاریخ مشخصی میخوانند و در جلسه دربارهاش گفتوگو میکنند. بعضی گروهها مثل کار دانشگاه لیورپول متن را در خود جلسه بلند میخوانند. قالب دقیق به برگزارکننده بستگی دارد، پس قبل از رفتن بپرس.
برای ورکشاپ عکاسی دوربین حرفهای لازم است؟
بستگی به برنامه دارد. بعضی برگزارکنندهها با گوشی هم شروع میکنند و بعضی دوربین با تنظیمات دستی میخواهند. این را قبل از ثبتنام بپرس تا وسط کار غافلگیر نشوی.
تنهایی هم میشود در ورکشاپ شرکت کرد؟
بله. کار گروهی بهانه حرف زدن را خودش جور میکند، چون همه سرشان به یک کار مشترک گرم است. پژوهش آکسفورد هم نشان داد اعضای کلاسهایی که از صفر با هم شروع کرده بودند، در طول چند ماه به هم نزدیکتر شدند.
منابع
مجله Royal Society Open Science: کلاسهای گروهی و سرعت صمیمی شدن غریبهها
دانشگاه آکسفورد: اثر کلاسهای آموزشی بزرگسالان بر سلامت و حال خوب
مجله Psychological Science: یادگیری عکاسی و بهتر شدن حافظه در سالمندان
دانشگاه لنکستر: عکس گرفتن روزانه و حال بهتر
مجله Frontiers in Nutrition: دوره هفتهفتهای آشپزی، اعتمادبهنفس و سلامت روان
دانشگاه لیورپول: کتابخوانی مشترک و ارزشش برای حال خوب
سوالهای پرتکرار
فرق ورکشاپ و سمینار چیست؟
در سمینار معمولاً یک یا چند سخنران صحبت میکنند و بیشتر شرکتکنندهها گوش میدهند. در کارگاه خودت کار را انجام میدهی و مربی کنارت راهنمایی میکند. به همین خاطر گروهش معمولاً کوچکتر است.
گروه کتابخوانی چطور کار میکند؟
گروه یک کتاب انتخاب میکند، اعضا آن را تا تاریخ مشخصی میخوانند و در جلسه دربارهاش گفتوگو میکنند. قالب دقیق به برگزارکننده بستگی دارد، پس قبل از رفتن بپرس.
برای ورکشاپ عکاسی دوربین حرفهای لازم است؟
بستگی به برنامه دارد. بعضی برگزارکنندهها با گوشی هم شروع میکنند و بعضی دوربین با تنظیمات دستی میخواهند. این را قبل از ثبتنام بپرس.
تنهایی هم میشود در ورکشاپ شرکت کرد؟
بله. کار گروهی بهانه حرف زدن را خودش جور میکند. پژوهش آکسفورد هم نشان داد اعضای کلاسهایی که از صفر با هم شروع کرده بودند، در طول چند ماه به هم نزدیکتر شدند.
این مطلب با کمک ابزارهای هوش مصنوعی پیشنویس شده و تیم «باشه!» آن را بازبینی و ویرایش کرده است.
گفتوگو
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده.

